Blog

Over hoe je bewuste keuzes maakt

Verandering gaat niet vanzelf. Je moet aan het werk. Maar waar begin je? En hoe werkt verandering? Iedere week praat ik je bij over hoe je brein werkt. Het afgelopen half jaar heb ik je verteld waarom je niet verandert. Nu ben je zover om de verandering aan te gaan. De sleutel ligt in bewust gedrag. Maar hoe werkt bewust gedrag? Nou, dat ga ik je vertellen.
Het is net als met afvallen, of producten kopen met die groene of blauwe vinkjes. Je zou misschien automatisch voor het meest zoete of vette product kiezen, maar er is ook een andere keuze. Het is de truc om niet voor je automatische eerste keuze te gaan.

Je bewuste is er om je onderbewuste te onderdrukken, te besturen en flexibel(er) te handelen. In de ruimte tussen stimulus en respons wil je naar gewenst gedrag bewegen.
De toekomst is een gevolg van wat je vandaag doet en dat is gebaseerd op wat je in het verleden hebt gedaan. Vandaag heb je de kans andere keuzes te maken om de toekomst niet hetzelfde te laten zijn als het verleden.
Als je doet wat je gisteren deed is het vreemd te verwachten dat het morgen anders wordt.
Vandaag is het enige moment dat je keuzes kunt maken. Je weet niet wat er in de toekomst gebeurt en wat gebeurd is, is gebeurd. Daar doe je niets aan. Als je denkt dat het anders is, meld je dan bij een kerk of een gesticht.

Lees verder Over hoe je bewuste keuzes maakt

Over dat je niet alles kan (maar denkt van wel)

De zevende stap in mijn boek ‘En nu jij!’ draagt als titel de bekende quote van John Lennon: “Life is what happens while you’re busy making other plans”. Want zo is het. Hoe goed je dingen ook bedenkt of plant, je hebt maar een beperkte invloed op alles en er gebeuren allerlei dingen die je van je pad brengen of je ontdekt dat andere paden veel leuker zijn om te bewandelen dan de route die je had uitgestippeld. Ook houd je je niet aan je plannen en laat je jezelf afwijken.

In Stap 1 van ‘En nu jij!’ geef ik je tips over hoe je je doelen boven tafel kunt krijgen en hoe je ze concreet maakt om er vervolgens in Stap 2 hapklare brokken van te maken zodat je aan de slag kunt. Het vervelende is dat het in de praktijk blijkt dat je niet zo ambitieus en gestructureerd aan de slag gaat als je gepland had. Bij het maken van je plannen zit je vol energie, maar vervolgens is er de realiteit. Er gebeuren dingen. En daar had je niet op gerekend. En je moet zoveel. En alle processen van de vorige blogs werken door in je onderbewuste. Je bent niet de proactieve ambitieuze gedisciplineerde bewuste doorzetter die je dacht te zijn. Je hebt minder zin en energie en geeft aan andere dingen prioriteit. Je laat je gemakkelijk afleiden door de verleidingen van alledag. Je hunkert naar snelle dopaminekicks, je bent eigenlijk ook best bang voor verandering, om te falen en om ‘raar’ gevonden te worden. Je comfort zone is eigenlijk zo slecht nog niet en je valt terug in automatisch gedrag. Lees verder Over dat je niet alles kan (maar denkt van wel)

Over je ego en je superego

De primaire drijfveren van mensen, dus ook van jou zijn: erkenning, zelfvertrouwen en zelfbeeld. Wat hiervan de betekenis is voor jou, ligt aan je programmering. Dat geldt ook voor je angsten.

Hoe dan ook zoek je bevestiging, wil je gezien worden. Je ego wil gestreeld worden, zeggen we dan. Eigenlijk is dat je superego. In de voorgaande hoofdstukken heb ik je verteld over de belangrijke rol die alle onbewuste processen spelen in je dagelijkse handelingen.

De Oostenrijkse neuroloog Sigmund Freud bedacht een model bestaande uit drie delen die onze gedachten en ons gedrag bepalen: het id, het ego en het superego. Lees verder Over je ego en je superego

Over hoe leuk je drama vindt

Als je jezelf maar op de automatische piloot voort laat slepen door wat er gebeurt kom je niet waar je wil zijn. Je onbewuste wil alleen maar veilig overleven. Maar we zijn veel te verwend om alleen maar veilig te overleven. We hebben het veel te goed. Overleven doen we toch wel. Inmiddels willen we de keuze hebben om dood te gaan in plaats van middelmatig door te leven. Nog steeds is ons brein bezig met het zoeken naar gevaar. Je amygdala moet gevoed worden met gedoe.
We zijn vooral gefocust op gevaar. En omdat we dat zijn, zien we de positieve dingen helemaal niet. Bij het koffieapparaat is het vrij gebruikelijk dat je geroddel, gezeur of geklaag hoort. Het komt veel minder vaak voor dat men het daar heeft over hoe goed iets geregeld is, hoe zinvol de laatste meeting was of hoe blij iedereen is met de arbeidsvoorwaarden. Als er hondenpoep op straat ligt klaagt iedereen er over, maar als het weg is hoor je niemand meer. Er zijn weinig bijeenkomsten bekend waarbij de hele buurt samenkwam om het er eens over te hebben hoe schoon de straten wel niet zijn.

We houden van gezeur. En zeuren doen we in de dramadriehoek. De basis van de dramadriehoek is de gedachte ‘het ligt niet aan mij, het ligt aan de ander’. Een externe ‘locus of control’. Alles ligt aan anderen en je kunt er zelf niets aan doen. Het effect is dat er allerlei negatieve emoties ontstaan die op hun beurt allerlei reacties op gang brengen. Lees verder Over hoe leuk je drama vindt

Over mijn aversie van mindfulness

Toen ik vanmiddag naar huis reed hoorde ik een commercial van zorgverzekeraar VGZ* op de radio. Een gestresste vrouwenstem door de telefoon: “Hai, schatje! Met mij. Kan jij Tim ophalen bij de opvang? Mijn overleg liep uit, ik moest nog wat afmaken en er staat hartstikke veel file. Ik ga het gewoon niet redden!” Dan een andere, rustgevende vrouwenstem: “Wist je dat mindfulness wordt vergoed bij VGZ? Mindfulness kan helpen beter met stress om te gaan en rust in je leven te brengen. Kijk op VGZ.nl voor meer informatie.” Een rilling ging over mijn rug. Dat gaat bij mij automatisch bij het woord ‘mindfulness’.

Het is de #weekvandewerkstress. Werkgevers schijnen zo’n 2 miljard per jaar kwijt te zijn aan het verzuim als gevolg van stress. Werknemers in Nederland hebben vorig jaar zeven miljoen dagen verzuimd vanwege werkstress. Reden genoeg om mensen wat minder gestresst te maken, zou je zeggen. Maar ik geloof niet dat we dit oplossen door heel Nederland op kosten van de maatschappij (want dat komt wel uit ‘de grote pot’ van de zorgverzekeraar waar we allemaal in meestorten) op mindfulnesstraining te sturen. Ik leg je graag uit waar mijn allergie vandaan komt. Lees verder Over mijn aversie van mindfulness

Over je uitstelgedrag

Je hebt veel te doen vandaag. Je hebt zelfs een lijstje gemaakt. Maar dat lijstje is te lang. En je moet morgen ook nog zoveel. En je wil ook relaxen. En Netflixen. En uit eten. En nou vraagt die collega ook nog wat. En je had je zo voorgenomen voor jezelf te kiezen. Waarom doe je niet gewoon de dingen waarvan je weet dat je ze moet doen?

Eén van de redenen dat je niet altijd doet wat je had gepland te doen is dat je denkt dat het morgen beter zal zijn. Vandaag is een hele drukke dag, dus heb je niet genoeg tijd om je helemaal aan je plan te houden. Morgen heb je vast meer tijd, dus dan kun je er echt goed mee aan de slag. De volgende dag kom je er echter achter dat het ook dan best druk is, waardoor je alsnog niet doet wat je had willen doen. Morgen zal de wereld niet anders zijn en zal alles niet makkelijker zijn dan vandaag. De ideale omstandigheden komen niet.

Uitstelgedrag kan worden gedefinieerd als iets willen, dat niet doen en je er dan miserabel over voelen. Lees verder Over je uitstelgedrag

Over hoe je je mensen binnen houdt en in beweging komt

Na jaren van crisis is de ‘war on talent’ weer in alle hevigheid losgebarsten. Bijna tien jaar hebben we moeten sukkelen. Vijf jaar terug was ik er al wel klaar mee. Ik stelde voor de nieuwe werkelijkheid te accepteren en gewoon weer aan de bak te gaan. Daar riep ik in 2010 al toe op. Van de pot komen en de eigen koers gaan varen. Vier jaar geleden daagde ik je uit een keuze te maken. Een keuze voor jezelf. Ik vond dat er genoeg reden was de sprong te wagen, ook al was het maar in je achtertuin. 

Inmiddels puilen de vacaturesites uit en de recruiters doen hun best talent los te weken bij de concurrent. Doordat de economie flink aan het opkrabbelen is, durven mensen de stap nu wel te zetten. Wist je dat het woord ‘crisis’ afstamt van het oud-Griekse werkwoord voor scheiden, schiften, onderscheiden, beslissen, beslechten, richten en oordelen? Het kenmerkt een keerpunt. Een omslag. Een einde en een begin. Het begin van een nieuw tijdperk. In dit nieuwe tijdperk werken mensen niet meer lang bij de zelfde werkgever. Ook hebben functies een veel korter leven. Technologie ontwikkelt zich snel en steeds sneller. Verandering is steeds meer de constante en verandering wordt daarmee ook steeds meer een onderdeel van de bedrijfsvoering. Over hoe je dit het hoofd boven water houdt schreef ik een vierdelige (jaja) trilogie, waarvan ik deel III expliciet wijdde aan de aandacht voor de medewerker. En dat is een flink karwei. Lees verder Over hoe je je mensen binnen houdt en in beweging komt

Over wie jouw keuzes maakt

Je ziet dingen gekleurd. Het verleden bepaalt de toekomst. Jouw blik op de werkelijkheid maakt wat je ziet en jouw conditionering maakt ook wat je doet.

Er is daarmee veel discussie of ‘de vrije wil’ wel bestaat. Als je gedrag voortkomt uit een automatisch proces dat je brein achteraf recht praat naar een verhaal waaruit blijkt dat je dat zelf bewust gedaan hebt, kun je dan van een vrije beslissing spreken? Aan de andere kant: wie heeft dat besluit dan genomen? Het blijft in jouw brein waar de beslissing werd genomen. Al dan niet bewust. Een beslissing gebaseerd op jouw determinatie, jouw conditionering, jouw overtuigingen, jouw kennis en ervaring.
Deze week praat ik je bij over het bestaan van de vrije wil, de hardnekkigheid van je conditionering en gewoontes en over de pavlovreactie. Kortom, over hoe jouw keuzes en dus je gedrag wordt bepaald. Lees verder Over wie jouw keuzes maakt

Over hoe ik niet mijn nieuwe functie ben

Zo’n acht weken geleden kwamen mijn baas en ik tot de conclusie dat de koek op was. Dat wat ik wilde doen en waar het bedrijf ruimte voor had was teveel uit elkaar gedreven. We gingen uit elkaar, maar bleven vrienden. We koersten al een tijdje naar deze conclusie, maar toen die er ineens was, was het toch wel even schrikken. Meer dan 13 jaar had ik er gewerkt. Veel geleerd. Mooie projecten gedaan. Vrienden gemaakt. Telkens dingen gedaan die niet bestonden voor ik er aan begon. Elke twee jaar wat anders. Overlappend en parallel. Maar zo’n 13 seconden nadat de conclusie uitgesproken was kwam een gevoel van vrijheid en kansen.

Lees verder Over hoe ik niet mijn nieuwe functie ben

Over hoe je van alles ziet wat er niet is

De afgelopen blogs ben ik niet zo lief voor je geweest. Ik heb je verteld dat je geen idee hebt wat je doet, dat je bang bent, ik heb je uitgemaakt voor drugsverslaafde en stresskip, dat je denken geprogrammeerd is en vorige week vertelde ik je dat de werkelijkheid nogal relatief is. Ik ga nog even door. Want je doet nog meer zonder dat je het door hebt. En pas als je echt goed hebt doorgrond welke onbewuste processen jouw gedrag bepalen kunnen we het gaan hebben over hoe je dit kunt veranderen. Deze week over je fantasie. Over hoe je van alles ziet wat er niet is.

Je paradigma’s versterken zichzelf via je bewuste. Want je bewuste kan kiezen en afwijzen. Dat wat in het straatje past wordt geaccepteerd en opgeslagen, wat niet in het straatje past wordt afgewezen en afgedaan als onzin. Zie je iemand over het water lopen, denk je direct dat dat onzin is. Zal wel ondiep water zijn dan, of een spiegeling. Kan niet, onzin. Behalve misschien als je een religieuze conditionering hebt. Dan kan het juist de perfecte bevestiging zijn van wat je altijd al wist.

Als je een hoeveelheid informatie binnen krijgt, maar je kunt er geen volledig plaatje van maken, vullen je hersenen het zelf aan. Dat kan naar een volledig logisch verhaal. Achteraf. Op basis van je kennis, ervaring en overtuigingen vanuit je thalamus.
Zo ontstaat oorsuizen ook. Je hebt een gehoorbeschadiging, daarom gaat je brein zelf maar geluid produceren. Dat geluid is er helemaal niet maar je ‘hoort’ het wel. Als de informatie in je brein gemaakt wordt, wordt het toch geïnterpreteerd alsof het van buiten komt en dus ‘echt’ is. Ook hier geldt weer dat je geen verschil maakt tussen realiteit en fictie.
Lees verder Over hoe je van alles ziet wat er niet is